Podatek kościelny w Niemczech (Kirchensteuer)

Podatek kościelny (Kirchensteuer) w Niemczech to obowiązkowa opłata, którą członkowie uznanych przez państwo wspólnot religijnych (głównie Kościoła Katolickiego i Kościoła Ewangelickiego) są zobowiązani płacić. Nie jest to subwencja państwowa, lecz składka członkowska wykorzystywana przez Kościoły na finansowanie ich działalności, takiej jak praca duszpasterska, działalność socjalna (przedszkola, szpitale, domy opieki), edukacja i administracja.

Czym jest i jak jest naliczany?

Podatek kościelny jest pobierany przez państwowe urzędy skarbowe (Finanzamt) w imieniu Kościołów, które mają status korporacji prawa publicznego.

• Podstawa opodatkowania: Stanowi go podatek dochodowy od osób fizycznych (Lohn- und Einkommensteuer) członka Kościoła. Oznacza to, że osoby, które nie płacą podatku dochodowego (np. ze względu na niski dochód, poniżej kwoty wolnej od podatku – Grundfreibetrag), są zwolnione z płacenia podatku kościelnego.

• Stawka: Wysokość podatku kościelnego zależy od landu (kraju związkowego):

  • 8% ustalonego podatku dochodowego: w Bawarii (Bayern) i Badenii-Wirtembergii (Baden-Württemberg).

  • 9% ustalonego podatku dochodowego: w pozostałych landach niemieckich.

Przykład obliczenia: Jeśli Twój roczny podatek dochodowy wynosi 10.000 euro, a mieszkasz np. w Berlinie (9%), to Twój podatek kościelny wyniesie: 10.000x0,09 = 900 Euro.

Ważne: Zapłacony podatek kościelny można w pełni odliczyć od dochodu jako wydatki specjalne w rocznym zeznaniu podatkowym. To faktycznie obniża podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym i zmniejsza realne obciążenie finansowe.

Kiedy i jak jest rozliczany?

• Dla pracowników etatowych: Podatek kościelny jest potrącany automatycznie co miesiąc przez pracodawcę wraz z podatkiem dochodowym i składkami na ubezpieczenie społeczne, a następnie przekazywany do urzędu skarbowego. Informacja o przynależności do Kościoła jest zapisana w elektronicznych cechach potrącenia podatku od wynagrodzeń.

• Dla osób samozatrudnionych/prowadzących działalność: Podatek jest pobierany przez urząd skarbowy w ramach zaliczek na podatek dochodowy lub jest ustalany w ramach rocznego zeznania podatkowego.

• Roczne rozliczenie: Ostateczne rozliczenie następuje zawsze w ramach rocznego zeznania podatkowego (Einkommensteuererklärung), gdzie obliczana jest dokładna kwota należnego podatku dochodowego, a tym samym i kościelnego. Wtedy też można odliczyć go jako wydatki specjalne.

Jak uniknąć płacenia podatku kościelnego?

Istnieją dwie główne sytuacje, w których nie płacisz podatku kościelnego:

1. Brak przynależności: Jeżeli nie zadeklarujesz przynależności do żadnej z religii uprawnionych do pobierania podatku (głównie Kościół Katolicki, Ewangelicki, Gminy Żydowskie) przy zameldowaniu w Niemczech, nie zostaniesz nim obciążony.

2. Niski dochód: Jeżeli Twój dochód jest poniżej kwoty wolnej od podatku (Grundfreibetrag), nie płacisz podatku dochodowego, a tym samym nie płacisz też podatku kościelnego (ponieważ jest on od niego naliczany). W roku 2025 (dla osób rozliczających się indywidualnie) kwota ta wynosi 12096 Euro.

Rezygnacja z podatku (Wystąpienie z Kościoła)

Jeżeli zadeklarowałeś przynależność do Kościoła i chcesz zaprzestać płacenia podatku kościelnego, jedyną możliwością jest formalne wystąpienie z Kościoła (Kirchenaustritt).

• Procedura: Wystąpienie musi zostać osobiście oświadczone przed urzędem stanu cywilnego (Standesamt) lub sądem rejonowym (Amtsgericht), w zależności od landu.

  • Wymagane dokumenty: Zazwyczaj wymagany jest dowód tożsamości (dowód osobisty lub paszport).

  • Opłata: Za dokonanie formalności pobierana jest opłata administracyjna, która wynosi zazwyczaj od 25 € do 60€ (różni się w zależności od landu i urzędu).

• Moment ustania obowiązku: Obowiązek płacenia podatku kościelnego ustaje z końcem miesiąca, w którym oświadczenie o wystąpieniu stało się skuteczne.

  • Przykład: Jeśli wystąpisz z Kościoła 4 lipca, przestajesz płacić podatek kościelny od 1 sierpnia.

• Konsekwencje: Urząd, w którym dokonasz wystąpienia, automatycznie informuje o tym wydział meldunkowy i niemiecki urząd skarbowy. Pracodawca uwzględnia zmianę w kolejnym miesiącu.

• Konsekwencje kościelne: Wystąpienie z Kościoła pociąga za sobą również konsekwencje w sferze kościelnej, np. utratę prawa do pełnienia funkcji kościelnych, a w Kościele Katolickim może oznaczać automatyczną ekskomunikę (choć bez utraty sakramentów).